Bibliotekarz Roku Powiatu Radomskiego

Zofia Maj, dyrektorka Gminnej Biblioteki Publicznej w Zakrzewie zdobyła właśnie tytuł Bibliotekarza Roku Powiatu Radomskiego. Nagrodę przyznaje Powiatowy Instytut Kultury. 

Powiatowy Instytut Kultury oraz jego Powiatowa Biblioteka Publiczna sprawują nadzór merytoryczny nad siecią bibliotek publicznych powiatu radomskiego i na co dzień współpracują z trzynastoma placówkami gminnymi i ich filiami. Wspólnie organizujemy rozmaite akcje czytelnicze i wydarzenia kulturalne, szkolenia, itd. PIK ustanowił też nagrodę „Bibliotekarz Roku Powiatu Radomskiego”. W tym roku była ona przyznawana po raz pierwszy, za pracę w 2025 r. Kapituła nagrody oceniała m.in. kreatywność, inicjatywy promujące czytelnictwo i bibliotekę oraz kulturę, zaangażowanie w pracę. Tytuł „Bibliotekarz Roku 2025 Powiatu Radomskiego” , pamiątkowa statuetka oraz nagroda pieniężna trafiły do Zofii Maj, dyrektorki Gminnej Biblioteki Publicznej w Zakrzewie. Stało się to też okazją do rozmowy z Bibliotekarką

Tak to się zaczęło

Gminna Biblioteka Publiczna w Zakrzewie powstała w 1947 r. Pierwsze książki, z których mogli korzystać czytelnicy były darem samych mieszkańców oraz Ministerstwa Oświaty i Centralnego Zarządu Bibliotek. W grudniu 1948 r. biblioteka posiadała 1030 książek. Teraz jest to ponad 43 tysiące! Niestety, przez całe dziesięciolecia biblioteka w Zakrzewie nie miała swojego lokum. Korzystała z gościny osób prywatnych, Gminnej Rady Narodowej, czy Urzędu Gminy. Pierwszym kierownikiem placówki była Maria Szczepanik a od 1966 r. prawie 40 lat instytucji szefowała Wanda Sikora. Blisko 40 lat temu, 1 października 1986 r. pracę rozpoczęła tam Zofia Maj. Wcale nie było to aż tak oczywiste, bo zanim została bibliotekarzem, to ukończyła Technikum Ogrodnicze działające w ramach Zespołu Szkół Szkół Ogrodniczych. Później uzupełniała wykształcenie w Państwowym Studium Kulturalno – Oświatowym i Bibliotekarskim w Radomiu, Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie na Wydziale Humanistycznym o specjalności „Bibliotekoznawstwo i Informacja Naukowo – Techniczna”, a na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego odbyła podyplomowe studia „Zarządzanie dla twórców, artystów i animatorów kultury”.

– Pracę zawodową rozpoczęłam w styczniu 1986 r. Zaczynałam jako urzędniczka w miejscowym Urzędzie Gminy. Dopiero po kilku miesiącach, po usilnych namowach ówczesnej kierownik biblioteki, Pani Wandy Sikory, zmieniłam miejsce pracy, z którym jestem związana po dziś dzień – wspomina Zofia Maj, dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej w Zakrzewie.

W świecie książki

Jak podkreśla Bibliotekarka Roku Powiatu Radomskiego, czytać lubiła od zawsze. Już od najmłodszych lat była częstym gościem w bibliotece. Wkrótce wiedziała, że tam po lewej stronie jest literatura piękna, trochę dalej to beletrystyka, a w rogu po lewej stronie książki, które wówczas najbardziej ją interesowały, czyli literatura dziecięca. Książka, która najbardziej jej utkwiła w pamięci, z tamtych młodych szkolnych lat, to wzruszająca historia trzynastoletniego chłopca z Genui, który wyrusza w podróż w poszukiwaniu matki czyli Edmunda de Amicis „Od Apeninów do Andów”. Za najbardziej „naj” w swoim czytelniczym świecie, Zofia Maj uważa jednak „Mistrza i Małgorzatę” Michaiła Bułhakowa. – W tej książce jest wszystko, dobro i zło, miłość i zdrada, czyli tak naprawdę to wszystko co nas otacza. Wtedy i dziś – uważa.

A co według Bibliotekarki Roku jest obecnie największym wyzwaniem w pracy bibliotek? To przyciągnięcie młodego Czytelnika. A nie jest to takie łatwe, bo trzeba walczyć o uwagę z internetem, nowymi technologiami, multimediami, gdzie dla książek pozostaje coraz mniej miejsca. – Nie poddajemy się jednak. Istnieje już ogólnopolska akcja skierowana do najmłodszego czytelnika, „Mała książka – wielki człowiek”, my także opracowaliśmy autorski projekt skierowany do uczniów szkół podstawowych – mówi Zofia Maj. To „Mały mistrz czytania”, który z powodzeniem dociera do uczniów klas pierwszych, drugich, trzecich i czwartych szkół podstawowych na terenie gminy Zakrzew. Z pomocą przychodzi i PIK z akcją „Moc bibliotek” – spotkaniami, spektaklami dla młody czytelników, etażerkami czyli plenerowymi biblioteczkami.

– Oczywiście, w popularyzowaniu czytelnictwa przydatne są i nowe technologie – zaznacza Zofia Maj.  Dobrym przykładem jest tu system zdalnego dostępu do książek za pośrednictwem specjalnych aplikacji. I takie rozwiązania także oferuje Gminna Biblioteka Publiczna w Zakrzewie. Zainteresowani czytelnicy otrzymują kody do platformy Legimi, które dla wszystkich bibliotek regionu finansuje PIK. Pilotażowo, PIK przekazał do gminnych bibliotek nawet po czytniku książek. Po kody, czytnik trzeba jednak wybrać się do siedziby bibliotek. A skoro czytelnik już zawita w mury książnicy, to z czasem sięga także po papierowe książki.

Od psychologa dusz po świat kultury

Zofia Maj doskonale przypomina sobie pierwszy dzień pracy w bibliotece. Ówczesna dyrektor chciała po prostu iść na urlop, a nie miała żadnego zastępstwa. Okazja nadarzyła się dopiero gdy Zofia przyszła do pracy. Z wcześniejszych, częstych wizyt, miała już ogólne rozeznanie dotyczące biblioteki. Po dodatkowym, niewielkim szkoleniu, była w stanie samodzielnie podjąć pracę bibliotekarki. Dziś powiedzielibyśmy, że pracę w bibliotece ma w DNA. Zdecydowanie! Ale świat się zmieniał i ludzie również. Coraz częściej czytelnicy dzielą się z bibliotekarzami swoimi problemów. Szczególnie gdy ktoś zostaje sam, to biblioteka często jest jedynym miejscem, gdzie może porozmawiać i zwyczajnie wygadać się. – Takiego człowieka należy wysłuchać, starać się zrozumieć w jak można to również wesprzeć. Oczywiście bez ingerencji w prywatne sprawy. Dziś bibliotekarz, to często taki „psycholog dusz” pierwszego kontaktu – uważa Zofia Maj. Na szczęście, współczesna biblioteka oprócz podstawowej działalności dziś to również szeroka przestrzeń kultury. Jak wspomina nasza rozmówczyni początki były bardzo trudne. Skromne pięćdziesiąt metrów powierzchni nie pozwalało na organizację spotkań autorskich, czy innych wydarzeń kulturalnych. Biblioteka nawiązała, więc współpracę z funkcjonującymi na terenie gminy szkołami i tam oraz w filiach biblioteki z czytelnikami spotkała się między innymi Joanna Papuzińska czy Wanda Chotomska, cenione autorki dla dzieci i młodzieży.

Biblioteka w nowym stylu

W 2004 r. Zofia Maj została dyrektorem Gminnej Biblioteki Publicznej w Zakrzewie. Książnica miała jeden problem, ale zasadniczy. Był to brak własnego lokum. Wieloletnia tułaczka nie sprzyjała rozwojowi czytelnictwa, czy wzbogacania księgozbioru. Trudno było również mówić o jakiejś szerszej ofercie kulturalnej. Niespełna 50 metrów kwadratowych, to wszystko czym dysponowała wówczas placówka. Przełom nastąpił dopiero w 2012 r., kiedy uroczyście otwarto nową siedzibę biblioteki. Budowę sfinansowano z funduszy gminy, natomiast wyposażenie ze środków unijnych PROW „Odnowa i rozwój wsi”. Ponad pięćset metrów kwadratowych powierzchni robiło i dalej robi wrażenie. Na parterze umiejscowiono wypożyczalnię dla dzieci i dorosłych oraz kącik dla najmłodszych czytelników a także salę, która doskonale nadaje się na spotkania autorskie, czy koncerty, doskonale zdaje również egzamin, gdy trzeba zorganizować wystawę.

Na efekty zintensyfikowanej działalności czytelniczej i kulturalnej nie trzeba było długo czekać. Już w 2005 r. Zofia Maj ostała odznaczona medalem „Zasłużony Działacz Kultury”, który przyznawany jest przez Ministerstwo Kultury, w 2012 r.j otrzymała medal „W dowód uznania” przyznawany przez Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, w 2014 r. tytułem „Zasłużony dla Powiatu Radomskiego”. W 2025 r. kierowana przez Zofię Maj Gminna Biblioteka Publiczna w Zakrzewie otrzymała prestiżową Nagrodę im. Kierbedziów przyznawaną przez Bibliotekę Publiczną m.st. Warszawa – Bibliotekę Główną Województwa Mazowieckiego. W tym roku jako pierwsza bibliotekarka z regionu Zofia Maj otrzymała tytuł „Bibliotekarz Roku Powiatu Radomskiego” od PIK. Biblioteka w Zakrzewie corocznie jest również nagradzana przez PIK „za ponadprzeciętną działalność wynikającą daleko poza statutowe obowiązki”, w tym m.in. za aktywne pozyskiwanie środków zewnętrznych, organizację wydarzeń kulturalnych, w tym koncertów, pozyskiwanie pamiątek i świadectw dotyczących lokalnej historii. Choć formalnie w gminie Zakrzew nie ma doku kultury, to tak naprawdę rolę jego spełnia doskonale placówka kierowana przez Zofię Maj. Dziś Gminna Biblioteka Publiczna w Zakrzewie to nie tylko estetyczny i nowoczesny obiekt, ale także przestrzeń współistnienia światów: cyfrowego i tradycyjnego, miejsce gdzie zawsze dzieje się coś ciekawego i gdzie chętnie przychodzą mieszkańcy.