Ułatwienia dostępu
Skip to main content

Na ceglanym szlaku

11 września 2026

Aby zobaczyć Akropol nie trzeba było jechać do Grecji. Wystarczyło odwiedzić pobliskie Chwałowice.

Dawno, dawno temu, ale nie aż tak dawno, aby nie pamiętali o tym mieszkańcy podiłżeckich Chwałowic można było tam podziwiać Akropol. Co prawda może nie był aż tak urokliwy jak ten w państwie Sokratesa, ale przez dekady był ceglanym przykładem międzywojennej myśli inżynierskiej.

Wszystko zaczęło się w 1922 roku gdy Chwałowicach uruchomiono cegielnię. Związane to było z planami budowy szkoły rolniczej. Cegły ceramiczne wypalane były z gliny zwałowej, której w okolicy znajdowały się pokaźne zasoby. Już rok później inżynier architekt Stefan Wąs oraz inżynier architekt Tadeusz Telatycki zaprojektowali trzy pierwsze budynki. Była to szkoła rolnicza, wspomniany już Akropol, który w swych pierwotnych założeniach był domem dla nauczycieli oraz budynek inwentarski na terenie przyszkolnego gospodarstwa rolnego. Oczywiście głównym budulcem była miejscowa cegła, która przez lata nabierała swych charakterystycznych barw czerwieni, rudości i brązu, aby później zniknąć pod szaroburym tynkiem. Równie urokliwa jest nadleśniczówka, która w swym założeniu architektonicznym nawiązywała do „stylu narodowego”. Z kolei do wyglądu „wiejskich siedzib” nawiązywała szkoła podstawowa, której budowę rozpoczęto w 1925 roku.

I o tych, ale także i o wielu innych obiektach, które powstały zarówno w międzywojniu jak i później, w których głównym materiałem była lokalna cegła, w swej najnowszej książce „Ceglany świat” pisze miłośnik lokalnej historii Łukasz Smaga. Autor z pasją i niezwykle umiejętnie oprowadza czytelnika przez murowany świat dawnych obiektów, które wkomponowały się w tradycyjnie rolniczy charakter Chwałowic. Dodatkową wartość książki podkreślają unikalne i przede wszystkim historyczne już zdjęcia dawnych budynków, które nie przetrwały do naszych czasów. Dawnych czworaków przecież już dawno nie ma, a i folwark został rozebrany.

„Ceglany świat. O zabudowie murowanej Chwałowic” Łukasza Smagi, to zupełnie nowiutka pozycja książkowa, która w tym roku ukazała się na rynku wydawniczym i dosłownie pachnie jeszcze farbą drukarską. Wkrótce będzie dostępna do wypożyczenia w naszej Powiatowej Bibliotece Publicznej.